abakada

Nagising akong napapaligiran ng mga naglalaking letra. A B C D F G A A A A A AAAAAA kay dami nila. Hindi ako makaalis, halos hindi makakibo. Ako’’y sumigaw A A A A A A A A AAAAAAAAAAAAAA at nadagdagan lalo ang mga letra’t sumikip na. Hindi na ako makahinga. Hindi na ako makahinga. Napagod ako’t sa pagiisip at pagunawa kung anong gagawin. Nakaramdam ako ng gutom, nakaramdam ako ng gutom. Natanto ko ang letrang J na hugis kendi at aking dinilaan at siya’y matamis! Kinaga ko’t niyakap at hindi na pinakawalan hanggat hindi nauubos. Sinubukan ko nag ibang letra. Ang letra Ekis ay mapakla at hindi ko na punang ako’y nakapagsalita na naman P W E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E dumami na naman ang mga letra. Halos hindi na ako makahinga, hindi na makahinga. Wala akong ibang solusyon kundi kainin lahat ng letrang A. Sa unang tikim ay unang lasa, lasang karton, lasang wala, lasang hindi pa nangyayari, lasang tinta. Naubos ko lahat ang letrang A at ako’y unti-unting lumobo at lumutang. Ako’y lumutang OOOOOOOOOOOOOOOOOO napapaligiran ako ng letrang O. Nakakalula dito at kay sakit sa ulo. Ako’y nanghingi ng tulong sa mga IIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIII upang ibalik nila ako sa dati kong anyo. AAAAAAAAAAAAAAAAAAAA EEEEEEEEEEEEEEEE IIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIII OOOOOOOOOOOOOOOO nalulunod na ako, kahit ang isip ko’y bumubuo ng mga letra. Ako’y nalulunod Mga letrang bumubuo ng tila alon ng dagat uuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuu ako’y nalulunod Walang ibang paraan, walang iba kundi manahimik at kainin lahat ng sinasabi.

Ang Goldfish Kong Si Dostoyevsky

Ang Goldfish Kong Si Dostoyevsky

Sa basong may platito na may pinturang halaman sa harap nakatira ang Goldfish kong si Dostoyevsky. Hindi nagrereklamo si Dostoyevsky kahit mukhang masikip at walang kasama. Sa katunayan palagi nya ako binibigyan ng ngiting nakapikit ang mata sa tuwing pinapakain ko siya. Kain-tulog lang naman ginagawa ni Dostoyevsky  kaya nga minsan iniisip ko kung may pangarap siya sa buhay. Mahalaga rin siguro ang buhay ng mga isda kahit papaano lalo na kapag pinangalanan mo tulad ng ginawa ko kasi sa ganitong paraan matatanto mong may Dostoyevsky na dumating sa buhay mo. Sa may lamesa na katabi ng kama nakalagay si Dostoyevsky kaya masasabi kong magkatabi kami matulog. Isang araw napanaginipan kong ako si Dostoyevsky. Malabo ang paningin at pabilog. Hindi makakilos at walang agos. Sa bilog kong paningin ay nakita ko ang aking sarili. Naiidlip, naiidlip, naiidlip. May kaunting tama ng ilaw sa mukha at naiidlip. Dito inisip ko kung ano kaya ang laman ng aking panaginip. Mahimbing at tila hindi magigising. Dito naalala ko na nagtangkang magpakamatay si Dostoyevsky. Sinubukan niyang lunurin ang sarili sa pamamagitan ng hindi paghinga. Tumalon siya sa baso at lumangoy sa hangin at semento. Lunurin ang sarili, ang gusto ni Dostoyevsky ay lunurin ang sarili ngunit hindi sya nagtagumpay sapagkat naagapan ko ang tagpong ito. Tinanong ko siya kung anong mali, kung anong problema? Walang sagot si Dostoyevsky. Naisip kong nahihiya ito sa kanyang ginawa kung kaya naman inaya ko siya mag inom. Kumuha ako ng isang basong alak at doon pinalangoy si Dostoyevsky. Tuwang tuwa ito at sobrang gaslaw. Tuwang-tuwa si Dostoyevsky at hindi mapakali. Walang duda masaya si Dostoyevsky. Mabigat ang kanyang ulo ngunit lutang ang isip nito, hindi niya matanto kung malabo ang baso o ang kanyang paningin. Sa bilog kong paningin ay nakita ko ang aking sarili.  May kaunting tama ng ilaw sa mukha at nais ng maidlip.

ang bagong laruan ni fatima

“ayoko na nyan!”, sigaw ni Fatima. Sabay hinagis ang lumang libro na dati niyang paborito. “Bakit ayaw mo na? di ba gustong-gusto mo dati tong basahin?”, turan ng nanay niya. “nabasa ko na yan eh. paulit ulit. nakakasawa.” sabay ismid. nag kibit-balikat na lang ang nanay ni fatima sabay dinampot ang mga maruruming damit sa sahig at sa kama sabay labas ng silid. ni hindi lumingon si fatima para ihatid ng tingin ang babaeng nagluwal sa kanya sa mundo.

ang bagong laruan ni fatima.

laruang traktora na gawa sa kawayan. binigay sa kanya ng kanyan guro sa filipino. masaya ang buhay sa elementarya. maraming binibentang laruan sa labas ng paaralan. itik, yoyo, sipa, jolens, teks.. atbp.
pero pinaka gusto ni fatima ang laruang traktora. pero wala syang pambili. naawa ang guro niya, binilan siya. tuwang-tuwa si fatima. sa sobrang tuwa. nakalimutan na niya ang iba pang laruan sa bag niya.

ang traktora.
panlalake ang laruan kung tutuusin.
pero ayaw ni fatima ng manika.
gusto niya traktora.
yung malaki.
yung gawa sa kawayan.
hindi sa plastik.

nawalan siya ng interes magbasa.
marahil dahil akala niya alam na niya ang buong nilalaman ng luma niyang aklat. marami kasing nakalagay dun na binabasa niya ng paulit-ulit. paulit-ulit.
parang sirang plaka.
sirang plaka.
sirang plaka.
sirang plaka.

“nabasa na kita.”, bulong niya sa pulang aklat. “walang bago. walang kwenta ang nasasaad sa yo. hindi ako mabubusog sa mga bulaklak sa pagitan ng mga tinta at papel.”
tumangis ang aklat.

tinta. tinta.
nabura ang mga salita. humalo sa luha niya.
“ayoko ng basahin ka pa. lumuha ka hanggang gusto mo, wala nakong paki-alam.”

tumiklop ang aklat. ng kusa. sinara ang kanyang mga pahina sa mundo. kinubli ang mga tangis sa pagitan ng mga papel. nilunod ang sarili sa sariling tinta. umalis na ang pluma pati na rin si fatima. marahil dahil sa init ng lungsod. marahil dahil sa mababang klase lang ang mga bulaklak dito. naghangad siya ng mas mataas antas ng ligaya.

ng relihiyon.

ng ideya.

doon kung saan mas mabango ang mga bulaklak. mas malamig ang simoy ng hangin.

doon kung saan abot ang langit at tala. lumangoy sa hamog at hindi sa usok ng siyudad.

nakalimutan niyang basahin ang epilogo.

masaya na si fatima.

nakasara pa din ang aklat.

nais kong basahin ang aklat niya.

pati ang epilogo.

Ang walang gulong na bisekleta ni Ramon Fernando

Tumungo na naman sa garahe si Ramon Fernando dala dala ang isang basong tubig at tuwalyang naka sukbit sa kanyang balikat. Nasa garahe ang maraming bagay, mga pakong nakakalat, mga kalawanging tubo at kadena. Mga basahang gamit na inaako na ng grasa.

Pero teka…

Wala iyang kinalaman sa balak gawin ni Ramon Fernando sapagkat ang pinupunta niya tuwing gabi sa kanilang garahe ay ang kanyang bisekletang walang gulong. Usap-usapan na mahilig daw talagang mag bisikleta si Ramon ngunit nitong mga nakalipas na taon ay hindi na ito lumalabas. Walang makapagsabi kung bakit, walang may alam kung ano. Kung tutuusin, wala naman talagang may pakialam. Sa gitna ng garahe, dito naka-pwesto ang nakatungkod niyang bisekleta. Kumpleto ang lahat, may preno, may silya, may manibela ngunit wala ang dalawang gulong nito. Sa pagsakay dito ni Ramon Fernando, ang pakiramdam niya’y tulad rin sa pagsakay sa normal na bisikleta, ang pagpadyak niya’y tulad rin ng nakalapat sa lupa, ang pag lingon niya’t tagaktak ng pawis ay maihahambing din. Sa tuwing kinikitil niya ang liwanag ng gasera ay nagsisimula na itong maglakbay. Sa dilim ikaw ay lulutang at maghahabol ng hangin. May gustong puntahan ngunit hindi marating at kung saan ka man nagsimula ay naroon ka parin. Ang pinagka-iba lamang ay napagod kang sinusubukang abutin ang bagay na nasa isip mo lamang at matatauhan sa tuwing bubuksan ang gasera at masisilaw sa sobrang tinag at hindi pagka-hiyang sa mata.

Kinabukasan ay bumili ng isang pares ng gulong si Ramon Fernando. Kinumpuni niya ang kanyang bisekleta at kinabit ang mga ito, nilinis, pinaliguan na parang bata at nilagyan ng pulidong preno. Sumapit ang gabi at walang ilaw sa loob ng garahe nila Ramon Fernando, wala siya sa loob. Tahimik at walang ingay ng kadena at padyak. Binisita ko siya sa kanilang bahay sapagkat matagal ko na siyang hindi napupuna. Walang bakas na naroon siya sa kanilang bahay kaya naman tinungo ko ang garahe. Bukas ang pinto at dito nasa gitna ang bagong ayos niyang bisekleta. Hindi ko alam kung bakit ngunit sinubukan ko ito at nilabas patungo sa kalye, patungo sa kung saan man. Walang pumigil at walang nakakapuna sa akin. Nagpipidal akong may ngisi sa mukha. Itinakas ko ang bisekleta ni Ramon Fernando at masayang masaya ako at halos malapit ng makalayo sa lahat  ngunit nasilaw ako sa liwanag, nasilaw ako. Ilaw ito mula sa gasera ni Ramon Fernando at dito natanto niya ako.

Naabutan niya ako sa garahe ng nakangiti at pinapadyak ang kanyang  walang gulong na bisikleta.

P

Pinto

Kadalasan mainit kung minsan ay malamig
minsan lamang, minsan lamang
Pasulyap sulyap sa dilim at tikom ang bibig
huwag palinlang, huwag palinlang
Inikot ang kwarto, umikot ang isip
Naghihintay sa sulok na may lilim,
Inaalam ang kasagutan sa panaginip
O kahit ilang idlip hindi malaman ang lihim
Tuwing gabi’y tumatahol aming aso
Walang pangamba ako’y naghihintay
Naghihintay akong may bumaril sa aking ulo
Ang maidlip ng marahas ang nais kong tunay
Kung buksan ko ang pinto’y babaha ba ng alak?
Kung buksan ko ba’y dugo sa akin ang lulunod?
Walang imik at tuwing gabi’y ako’y nagagalak
Sapagkat sa mundong ito ako’y naka-bukod

Ang Security Guard Na Walang Linggo

Dalawang beses inuntog ni Mang Renato ang kanyang ulo sa pader. Hindi lang siguro dalawa. Dalawa lang ang inabutan ko, marahil marami pa sapagkat duguan na ang mukha nito noong makita ko. Wala namang sira sa pag-iisip si Mang Renato. Sa katunayan ito’y may pamilya, isang asawa at isang anak na nasa elementarya. Isa siyang “Sekyu” sa isang pabrika ng plastik. Siguro nagawa niya iyon dahil sa mga nalalanghap niya at lumubo na sa pag-iisip nya kaya niya pinapaputok gamit ang ulo nya o kung ano man. Ayaw ni Mang Renato sa pabrika at hindi dahil sa amoy, sa amo, sa sweldo, sa mga taong nagtatrabaho o sa mga makinaryang ginagamit nila. Ayaw niya sa pabrika dahil walang aksyon doon. Walang kagana-ganang bantayan. Sa katunayan ay mayroong sofa at telebisyon sa kinalalagyan ni Mang Renato. Maari rin siyang matulog kapag gabi na. May kulambo pa ang kanyang tulugan at may reserbang mga kahon ng katol kung may mga lamok na maliliit na nakakalusot sa butas ng kulambo ni Mang Renato. Mayroon ding radyo na palagi niyang binubuksan kapag hindi siya makatulog. Ang istasyon niya ay kay Doktor Love. Ang trabaho niya lamang ay magsara at magbukas ng pinto at umikot ng isang beses sa pabrika kapag gabi. Ngunit hindi siya kuntento, hindi siya masaya.

Matagal na niyang gustong magtrabaho doon sa bangko. Gustong gusto na niyang lumipat doon. Matagal na niya iyong pangarap, matagal na niya iyong nais. Ito’y magmula noong ito’y malooban ng limang katao na nilimas ang pera ng bangko at pumatay ng dalawang sekyu, tatlong taon na ang nakakaraan. Isa sa mga napatay ay ang kanyang kaibigang si Mang Luisito. Isang mabait na tao, simple lamang ngunit laging nagpapainom kahit walang okasyon. Ang lagi niyang sinasabi ay “Sige lang mga pare! Inom lang tayo! Marami ata akong pera! Sa bangko ako nagtatrabaho!” Naroon si Mang Renato noong nangyari ang pangloloob. Naabutan niyang nakahandusay sa semento si Mang Luisito at nakababad sa dugo ang puting uniporme. Dito, dito niya nakita ang kaibigang may tama ng mga bala at may ngiti sa mukha. “Pare, sa burol ko magpa-inom ka at magpakalunod lang kayo sapagkat marami akong pera dahil sa bangko ako nagtrabaho.” Ito ang huling linyang binigkas ni Mang Luisito bago ito namaalam.

Ika-labing anim na taong gulang na kaaraawan ng anak ni Mang Renato na si Allona. Nagdadalaga na ito at malapit ng tumungo sa kolehiyo. Mayroon narin itong mga manliligaw at lahat ay tila palyado kay Mang Renato. Sa isang malaking lamesa ay doon nagtitipon tipon lahat ng mga kaibigang sekyu ni Mang Renato. Ang sweldo nila’y pare-parehas lamang ngunit binabase nila ang kayabangan nila sa uri o bagay na binabantayan nila. Ang hari dati ay si Mang Luisito sapagkat siya ang pinakamayaman sa lahat dahil bangko ang sakop nito. Ang pangalawa at ang nangunguna na ngayon sapagkat ang binabantayan nito dati ay Hacienda na lumipat na rin sa bangko ay si Mang Dyords. Isang matabang, malakas mag-inom, malakas kumain na lalaki. Yung tipong Manong ang dating. Dati itong tanod ngunit laging tulog kaya nireklamo ng mga tao dahil walang ronda kapag gabi. Ang pangatlo naman dati na pangalawa na ngayon ay si Mang Jovit. Siya ang guwardiya sa Pegasus. Yung bar na may dine in or take out na foreigner lang pedeng pumasok o di kaya mga mayayamang indio. Si Mang Jovit lang ata ang nakakapasok doon na bente lamang ang laman ng bulsa at butas na medyas. Ang pang-apat naman dati na pangatlo na ngayon ay si Mang Romeo. Si Mang Romeo ay may edad na at siya’y nakapagbantay na ng napakaraming sari-sari store. Noong umabot siya nangsinkwenta doon nagsimulang mawalan na rin siya ng kwenta. Sa tuwing may nagnanakaw ng paninda sa oras nito ay laging nakakatakas sapagkat mahina na ang tuhod ni Mang Romeo. Hindi na ito makatakbo at hindi narin makaluhod sa harap ni Aling Tonya. Si Aling Tonya na naghanap na ng ibang asawa. Mas bata, mas sariwa, mas matibay ang tuhod na tumatagal ng isang oras at limang minuto hindi tulad ni Mang Romeo na limang segundo na lamang. At si Mang Bords. Kapatid ni Mang Dyords na pumalit na sekyu sa Hacienda.

Tumungo ang usapan sa lamesa ng mga sekyu sa nangyari kay Mang Luisito. Ang sinapit nito at ang mga nakakatuwang alaala mula sa kanya. “Sige lang mga pare! Inom lang tayo! Marami ata akong pera! Sa bangko ako nagtatrabaho!” sabay-sabay nilang bigkas. Nilaman ng usapan ay ang pagpapaka-bayani raw ni Mang Luisito na hindi na sana niya ginawa. Kilala naman at may insurance daw ang bangkong kanyang pinagtatrabahuan kaya naman hindi na dapat siya nakipag-agawan ng baril noong pinadapa na sya. Naulilla niya ang kanyang dalawang dalaga at asawang si Aling Puring na laging nagmamadjong. Bali-balita na may iba raw lalaking kinakatagpo si Aling Puring, ang pagkakasabi ay si Berto raw na nagpapataya ng Jueteng. “Anak ng Jueteng!” bigkas ni Mang Dyords. “Ang alak yan dapat ay nagpapagalak hindi nagkakapagpalaki ng tyan na para kang Parak!” singit ni Mang Romeo. Tahimik si Mang Renato. Iniisip nya parin magpadestino sa bangko. Iniisip niya ang ngiti at saya sa mukha ni Mang Luisito.

Araw ng trabaho at may lumusot na asong grasa sa pinto ng pabrika. Binato ni Mang Renato at ito’y walang imik. Hinampas-hampas niya ang sanga ng puno sa lupa at ito’y walang imik. Tinignan lamang siya. Tinitigan lamang na walang imik, walang tahol, walang ungol. Ito’y naupo lamang sa gilid at nagmasid. Humiga at tumungo. Hinayaan na lamang at nais lang sigurong mag-pahinga at manatili sa lilim panandalian. Alas cuatro ng madaling araw ay labis na nagtaka si Mang Renato sapagkat maliwanag pa ang daanan. Maraming tao, maraming tolda, maraming tubong nakatayo, maraming barya ang nagkakalansingan, maramingg bulaklak ang nakakalat sa lansangan. Doon matatagpuan ang limang kahong nakahilera. Kaunting pintig ng liwanag at amoy ng sampaguita na may halong usok ng kandila, siya’y marahan na lumapit. Dito naka-kahon kanyang mga kaibigan. Dito binanggit sa kanya ang nangyari habang siya’y nakatingin sa mga ito. Umaga ng looban ng limang lalaki ang bangko na pinapasukan ni Mang Dyords, nilimas ang pera at tulad ni Mang Luisito ay nagpakita ng tapang si Mang Dyords kung kaya naman nalunod ito sa sariling dugo na may lumulutang na basyo ng bala. Matapos ang panloloob ay nakuha pa raw dumaan ng mga holdaper sa grocery store upang bumili ng alak at ilang paninda. Noong nasa counter na ang dalawa upang magbayad ang mga ito ay sakto namang nasulyapan ni Mang Romeo ang nakasukbit na baril na nakakubli sa Maong nitong tyaleko. Ang akala niya’y magdedeklara sila ng “holdap” kung kaya naman inunahan niya ito’t tinutukan. Matanda na si Mang Romeo kung kaya naman kahit nanginginig na ang kamay nito sa pag-hawak ng kanyang shotgun ay nakakasiguro parin siyang may tatamaan ito. Kabisado ni Mang Romeo ang ganitong sitwasyon, sa oras na may bumunot ng baril ay siguradong siya ang mauuna. Si Mang Romeo ay matanda na at hawak niya ang sitwasyon. Sa oras na may bumunot ng baril ay siguradong siya ang mauuna. Yun nga ang nangyari, siya ang naunang dumapa sapagkat may bumunot ng baril at pinutok sa ulo niya ngunit ito’y nagmula sa likod niya galing sa kasama ng dalawa. Ang sinapit naman ni Mang Jovit ay nakakapanghinayang sapagkat biktima siya ng huwad na kahirapan. Nagtungo ang mga holdaper sa Pegasus upang magsaya, upang mambabae, upang mag-inom. Ayos naman ang pakikitungo ng mga ito noong papasok pa lamang ngunit naninibago si Mang Jovit. Hindi karaniwan ang mga indio sa kanilang lugar kaya lang ay binigyan ito ng tip na pampaluwag kalooban kaya naman hinayaan nya na lamang ang mga ito. Noong sila’y papalabas na balak nilang mag-sama ng babae ngunit hindi na sapat ang kanilang pambayad at nangako na lamang na doon sa lugar na pupuntahan na lamang aasikasuhin ang relyebo.
Hindi sang-ayon ang manager, hindi karaniwan ang ganitong sitwasyon. Mga Indio itong mga ito, kung Hapon, kung Koryano, kung Amerikano ay papayag ang manager ngunit hindi ito karaniwan. Itoy mga Indio. Nagpumilit ang limang naturang holdaper at umabot ang pangangaladkad sa pinto kasama ang mga babae. Dito sinapit ni Mang Jovit ang hindi karaniwang kaganapan. Ang nakita niya’y hindi karaniwan, “Mga Indiong mukha hoodlum tumatangay ng mga kolehiyala.” Ayos lang kung Hapon, Koryano o Amerikano sapagkat sanay na syang nakikita ito. Ngunit Indio? Filipino? Winawagayway ni Mang Jovit ang kanyang shotgun at pinakawalan ang basyo sa ere at napahinto lahat ingay nito. Wagayway ulit ngunit sa pagkakataong ito ay nakatutok na sa mga indio. Isang baril sa limang katao ngunit ang sablay sa pagkakataong ito ay dalawa lamang ang bala ng shotgun na hawak-hawak nito at ang dalawang iyon ay nasa hangin na’t naghihintay dumaong. “Hindi ito karaniwan” bulong nya sa sarili. Limang taon na siya doon nagtatrabaho at wala pang ganitong sitwasyon ang nangyari. Hindi karaniwan na may baril na nakatutok sa ulo niya’t pagkatapos iputok ay iiwanan siyang nakahilata sa lupa habang kumakawala ang kaluluwa niya sa kanyang katawan at walang ibang gagawin kundi panuorin ang susunod na mangyayari.Si Mang Bords naman ay malas lang talaga. Inaantok na’t lasing at hapit sa mga babaeng bitbit ang mga holdaper kaya naman kailangan na ng matutulugan. Natapat lamang sa hacienda na kanyang binabantayan kung kaya naman malas lang.

Kinabukasan ay tumungo si Mang Renato sa kanyang trabaho sa pabrika. Siya’y umupo. sumulyap, nag-ikot. May dalang pandesal si Mang Renato sa pag-aakalang naroon pa ang asong grasa. Naabutan niya ito sa ilalim ng tumpok-tumpok na bakal at yero. Hinigisan niya ng pandesal at hindi ito kinain ng aso. Kumuha siya ng isa’t kinagatan at wala itong imik. Nakatingin laman sa kanya. Hindi pa niya ito narinig tumahol kahit isang beses, kahit umungol, wala. “Naisip mo siguro na kahit ilang beses ka tumahol o umungol ay hindi kita maiitindihan. Kahit ulit-ulitin mo, kahit paulit-ulit. Hindi kita maiintindihan. Walang makakaintindi sayo. Ang mabuting gawin na nga lang ay manahimik.”

Dalawang beses inuntog ni Mang Renato ang kanyang ulo sa pader. Hindi lang siguro dalawa. Dalawa lang ang inabutan ko, marahil marami pa sapagkat duguan na ang mukha nito noong makita ko. Yun ang lagi kong panimula sa mga tao kapag isinasalaysay ang buhay ni Mang Renato. Walang sira sa pag-iisip si Mang Renato, Wala kahit pa pinasabog nito ang utak sa harap ng asong grasa pagkatapos itong kausapin. Walang sira kahit sa mga paningin niya’y lahat ng kaibigan niyang nasawi sa oras ng trabaho’y namaalam ng may ngiti sa mukha, may ligaya. Nalulungkot lamang siya sapagkat natanto niyang hindi sya mamamatay sa loob ng pabrika ng plastik.

Lasing Na Pusa

May nasalubong akong lasing na pusa. “O, kamusta ka?” bigkas ko. Tumatagilid siya’t lulang lula habang namumula ang mata. “Kumain ka na ba?” At tinanong ko ulit ang lasing na pusa. Naaawa man ako ngunit wala akong magagawaa, kasalanan niyang magpakalasing. Hinawakan ko siya’t binuhat at hinarap sa aking mukha. “O, anong tinitingin tingin mo?” Tinanong ko ulit at baka sa pagkakataong ito ay sumagot na sya.

Tahimik

Tahimik

Tahimik

Walang imik ang pusang lasing.

Sinubukan ko siyang ipasok sa aking bulsa at hindi siya nagrereklamo.  Sinubukan kong ikubli sa loob ng aking damit at aba ito’y maamo. Sinubukan kong iitsa at palakarin sa bubong na puno ng nakausling pako at oo hindi nga sya mareklamo. Siguro kalmado siya dahil lasing, siguro wala siyang pakialam dahil naka-inum.  Wala naman akong problema sa lasing na pusa. Naisip ko lang yung mga pusang nakalabas ang mga mata sa kalye at buka ang mga katawan at naliligo sa dugo na parang papel kapag naarawan at hahanginin nalang ng panahon ng walang maayos na libing. Sila yung mga tumatawid pag gabi at kamalasang nasasagasaan.  Sa tingin ko nakainum rin sila, wala akong pakialam sa totoo lang pero anong magagawa ko, nandito na siya sa harap ko at pagkakataon na ito para matulungan siya.

“Saan mo ba nais magpunta?” Walang imik at nakatitig.

“Sa bahay namin?” Walang imik

“Sa parke?” Walang imik

“Sa bukid kung saan maraming daga?” Walang imik

“Sa palengke kung saan maraming isda?” Walang imik

E saan kaya, malungkot ang pagtitig nya na tila may butil ng luha sa dulo ng kanyang mga mata. Madilim at malawak, mapanira at nakakalunod. Ang pagtitig ay may halong pangamba kaya naman naisip kong tanungin kung…

“Sa sementeryo kaya?” Tumungo.

Inisip ko kung seryoso ang pusang lasing. Nakainum lang siya sa tingin ko. Nakainum lamang at naguguluhan. Ngunit sa titig niyang kalmado ay nagpapasamid sa aking damdamin. Tumungo kami sa sementeryo habang siya’y karga ng aking braso’t dibdib. Dinig niya ang kaba ko, dinig niyang lahat at sa tingin ko kahit siya’y nakainum alam niyang wala akong ibang iniisip kung bakit ko siya sinamahan dito. Pagpasok  ay ako’y naglakad, naglakad na may huwad na pangambang kahit kay lalim na ng gabi at ako’y kalmado lamang kanina ay ngayon ay hindi na mapakali. Napahinto ako sa isang puno, malaking puno. Isang puno na maunlad sa liwanag sapagkat natututukan ng buwan. Tumalon ang lasing na pusa mula sa aking bisig at pumasok siya sa isang butas sa patungo sa loob ng puno. Ako’y naghintay, naghintay hanggang sa umabot sa pagkakataong baka hanggang dito na lamang at malamang siya’y maiidlip na ng biglang…

May umuusling bote ng alak mula sa butas, paunti unti at ako’y nagtaka. Ako’y nagtaka na kahit kanina ko pa ginagawa at iniisip kung bakit ngayon lang ako nagtataka. Ako’y naupo.

Buwan

Sementeryo

Alak

Gabi

Hamog

Walang dahilan para tumanggi sa inaalok nitong pusang lasing na sa tingin ko’y nais niyang mag-inum ng may kasama. Lumipas ang oras na naubos ang laman ng bote. Wala ng alak, wala ng dahilan upang manatili. Napaidlip ako ng kaunti at nananatili paring madilim. Wala na ang pusa sa tabi ko, hindi ko na siya hinanap sapagkat kailangan ko na ring umuwi. Ako’y tumatagilid habang naglalakad, ako’y patagilid kung maglakad. Ako’y may nakasalubong sa haba ng paglalakad, ako’y lula at lasing.. kinausap niya ako at tinanong…

“O, kamusta ka?”

Lutang

Totoo! O patawarin mo ako! Tumakbo ako nang kay bilis na halos magkulang sa pag-unawa. O patawarin mo ako at ako’y halos maligaw ngunit oo, patawarin mo ako. Hinabol ko at halos hindi na malulunasan ang pagod ngunit, ngunit patawad. Hinabol ko, hinabol ko suot ang sapatos na ibibigay ko sa iyo ngunit sana ay dinggin mo at unawain mong nagkulang ako, nagkulang ako. Sana ay maalala mo, maibsan ang pagkukulang na ito at kahit ibuod ay tila nanunuod lamang sa tamis at sa tanglaw manunuot na parang parang na lutang ang liwanag ngunit kay rurok ng lilim sa ilalim.

Ang Iniisip ko

.

Mabilis Lang

Nasaan ka na, ikaw na naghuhukay? Naiinip na ako. Ang sabi mo sa akin ay alas nueve at dumating ako, dumating ako ng mas maaga, ng mas maaga ng tatlumpong minuto. Tulad ng dati, tulad ng dati, tulad ng dati ay maghihintay ako.

Kalmado at at puno ng pagkukulang. Nalulumbay ako at nasaan ka na? Ikaw na nagsabing maghuhukay at maglulubog sa akin dito, ikaw at alam mong hindi ko kayang mag-isa.  Namumula na ang lupa, lumalamig na ang hangin, panatag na ang kalooban ngunit wala ka pa. Ang sabi mo, ang sabi mo, ang sabi mo ay darating ka at hindi ko kayang gawin ito mag-isa. Nagdala na ako ng panghukay at sinimulan ko na upang hindi ka na maabala sapagkat sa tuwing napapatingin ng walang humpay sa malayo ay hindi mapigilan ang sarili sa pag-aalalang wala ka pa. Nagdala na rin ako ng sako, oo, baka nais mo akong balutin, pinagisipan kong mabuti, pinagisipan kong mabuti na baka nais mo akong ikubli.

Nasaan ka ngayong gabi? Nasaan ka at ako’y nalulumbay. Nasaan ka na, ikaw na naghuhukay? Naiinip na ako. Tulad ng dati, tulad ng dati, tulad ng dati ang naghihintay ay ako.